”Ahots txiki bat munduan”

Asturierazko lehen hitzak X. Mendean idatzi zituzten. Leongo Sahagun monastegiko abade batek eskuizkribu batean bere komunitatean behar zituzten gazten zerrenda jaso zuen. Ordutik hona hamaika kontu jazo dira, mila urte baino gehiago igaro dira, baina hizkuntza horretan idazten jarraitzen dute batzuek, agian arrazoi berberak akuilaturik: elikagaia bilatzeko.

Gaur egun milioi erdi bat lagun mintzo da asturieraz, hizkuntza erromanikoen parte izanik hura. Asturiaseko populazioaren ehuneko berrogeia asturiar hiztuna da. Leon eta Zamora bitartean ehun mila lagun inguruk erabiltzen dute eta Portugalgo Miranda eskualdean 20.000 pertsonek.

ANTÓN GARCÍA
 

“Oso gustuko dudan hitza batura da, hau da, norberak bere bizitza garatzeko duen espazioa edo zerbait zehatza egiteko erabiltzen duen tokia. Betidanik atsegin izan dut hitz hori etxeko ohituren parte delako, eta asturierak hitz abstrakturik ez zuela esaten zenez, harriturik geratzen nintzen hain hitz abstraktua etxeko lexikoaren parte izanda”.
VANESSA GUTIÉRREZ  
“Sentitu nuen lehen hitzetako bat chucar izan zen, chúcate a mi… “niregana hurbildu zaitez”, niregana etorri adierazi nahi duena. Jatorrizko esaera zera izango litzateke, chucate mi nina, “hator nire besoetara neskato”, esanahiz beterik dagoen esaldia da familia, hizkuntza, lurra ekartzen dizkidalako gogora. Idazten dudanean horixe egiten dut, lurrarekin batu, haren taupadak sentitu eta neu ere taupadaka hasi lurrarekin batera, alde horretatik hitz ederra iruditzen zait”.
ESTHER PRIETO  
“Bai, poetak nagusi dira gurean, eta haietako asko poesiaren bitartez igaro dira narratibara. Egon badaude narratzaile puruak, poesiarik idazten ez dutenak. Gainera, tradizioz, literatura asturiarra poetena da gehienbat, ez narratzaileena. Are gehiago, XIX. mende amaiera arte ez zen asturieraz prosarik idatzi. Imaginatzen dut hala gertatu zela asturiera etxeko giroari oso lotuta zegoelako, nahiko pasionala zen, mementukoa, jai giroko poesia idazten zen batik bat, herrixka goraipatu eta gortea arbuiatzeko, Asturiaseko arkadia galduagatik negar egiteko. Halako gaietarako poesia narratiba baino egokiagoa zen”.
PABLO ANTÓN MARÍN  
“Niundes inon ez den tokia da. “Inon ez” itzul genezake. Aldi berean “ez lekua” ere bada, gaur egungo terminologia erabiltzearren. Baina “ez leku” hori, aldi berean, munduko toki guztiak dira, edozein leku izan daitekeen tokia...Niundes izan daiteke leku hori definitzen duen hitza, une honetan Oviedo izan daiteke, Asturias, Iberiar Penintsula, baina baita munduko beste edozein txoko... Urnieta bezala, herri horretan deskubritu baitzuen gure lehen poeta garaikideak, Galo aitak, gazteleraz eta seminarioan ikasi zuen latinaz gain, munduan bestelako hizkuntzak ere bazeudela. Niundes hitza nahi adina erabili daiteke aspergarri bilakatu gabe, eta badu inongoa ez den soinua, Niundesetik datorren hitza bada ere.